Przelicznik jednostek prędkości – sprawdź 33 jednostki

Wpisz liczbę w polu Konwertuj z i wybierz jej jednostkę z listy pod polem, a pod polem Konwertuj na wybierz jednostkę, na którą chcesz ją zamienić. Wynik pojawia się już podczas pisania. Działa to też w drugą stronę: liczba wpisana w polu Konwertuj na przeliczy się na jednostkę pierwszego pola.

Obie listy mają te same 33 jednostki w 8 grupach: Najczęściej używane, Układ SI, Metryczne na minutę, godzinę i dobę, Imperialne i amerykańskie, Żeglarskie i lotnicze, Tempo biegu, pływania i wiosłowania, Fizyczne i astronomiczne, Nietypowe. Jednostki nie musisz szukać na liście. Wpisz ją razem z liczbą, np. „90 km/h”, „25 węzłów” albo „Mach 0,85”, a przelicznik sam ustawi ją przy polu i napisze pod nim, którą wybrał.

Tempo wpiszesz tak, jak pokazuje je zegarek biegowy: „5:30”, „5'30"” albo „5 min 30 s”. Taki zapis w polu z inną jednostką, np. km/h, przelicznik sam odczyta jako tempo w minutach na kilometr, a wynik w jednostce tempa pokaże w minutach i sekundach.

Gdy przy którymś polu wybierzesz liczbę Macha, pod polami pojawi się pole Temperatura powietrza dla liczby Macha, bo od temperatury zależy prędkość dźwięku. Na starcie stoi w nim 15 °C, a wpisać możesz temperaturę od −90 do 60 °C.

Pod wynikiem przelicznik podaje też stopień w skali Beauforta, czyli siłę wiatru, który wiałby z taką prędkością. Przy tempie biegu tej linijki nie ma. Przycisk Kopiuj wynik kopiuje liczbę z pola Konwertuj na, a Wyczyść wszystko czyści oba pola.

Kilometr ma 1 000 metrów, a godzina 3 600 sekund, więc 1 km/h to 1 000 m podzielone przez 3 600 s, czyli ok. 0,277778 m/s. W drugą stronę 1 m/s to dokładnie 3,6 km/h[1]. Wynik w km/h dzielisz więc przez 3,6, żeby dostać m/s, a m/s mnożysz przez 3,6, żeby dostać km/h.

Przykłady: 90 km/h to dokładnie 25 m/s, 50 km/h to ok. 13,9 m/s, a wiatr o prędkości 10 m/s to 36 km/h.

Metr na sekundę to jednostka prędkości układu SI[1]. Tworzy się z niej mniejsze i większe jednostki: milimetr na sekundę, centymetr na sekundę i kilometr na sekundę. Minuta, godzina i doba nie należą do układu SI, ale Międzynarodowe Biuro Miar wymienia je wśród jednostek, które stosuje się razem z nim[2], dlatego obok km/h na liście stoją metr na minutę, milimetr na minutę, kilometr na minutę, milimetr na godzinę i metr na dobę.

Metry i milimetry na minutę spotkasz w obróbce skrawaniem. Prędkość skrawania, czyli prędkość, z jaką narzędzie przesuwa się względem powierzchni materiału, podaje się zwykle w metrach na minutę, a posuw frezu w milimetrach na minutę[3]. Frez z posuwem 600 mm/min przesuwa się o 10 mm/s.

W milimetrach na godzinę podaje się natężenie deszczu, czyli wysokość opadu podzieloną przez czas jego trwania. Opad słabszy niż 5 mm/h to deszcz zwykły, od 5 do 10 mm/h deszcz silny, od 10 do 45 mm/h ulewa, a od 45 do 120 mm/h deszcz nawalny[4]. W metrach albo w stopach na dobę podaje się w hydrogeologii współczynnik filtracji, który mówi, jak łatwo woda przesącza się przez grunt albo skałę[5].

Mila na godzinę (mph) to jednostka prędkości krajów anglosaskich[6]. Ponieważ mila ma dokładnie 1 609,344 m, 1 mph to dokładnie 1,609344 km/h, a 100 km/h to ok. 62,1 mph. Pojedynczą parę przeliczysz też w konwerterach km/h na mph i mph na km/h.

Pozostałe jednostki tej grupy liczą się ze stopy (0,3048 m), cala (2,54 cm) i jarda (0,9144 m)[7]. Stopa na sekundę to dokładnie 1,09728 km/h. W USA w stopach na minutę podaje się prędkość skrawania (SFM, surface feet per minute), a posuw frezu w calach na minutę (ipm)[3]. Cal na godzinę pełni tę samą rolę co milimetr na godzinę: w krajach, w których częściej używa się jednostek imperialnych, podaje się w nim natężenie deszczu[8]. 1 in/h to dokładnie 25,4 mm/h. Na liście są też stopa na godzinę, stopa na dobę, cal na sekundę, jard na sekundę, mila na minutę i mila na sekundę.

Węzeł to jedna mila morska na godzinę, czyli 1,852 km/h i ok. 0,5144 m/s[9]. Długość mili morskiej, 1 852 m, ustaliła w 1929 roku międzynarodowa konferencja hydrograficzna, a węzeł nie ma międzynarodowo uzgodnionego symbolu[2]. Po polsku skraca się go jako „w.”, a w lotnictwie i za granicą pisze się kn albo kt[9]. Przelicznik przyjmuje wszystkie te zapisy.

W węzłach podaje się prędkość statków, a w części państw i w ruchu międzynarodowym także samolotów i śmigłowców. W meteorologii węzłami podaje się pomocniczo prędkość wiatru, bo podstawową jednostką jest tam m/s, a na wodach śródlądowych prędkość podaje się w km/h[9].

Nazwa pochodzi od dawnego pomiaru prędkości statku logiem. Za burtę wyrzucano pływak na lince, na której co 47 stóp i 3 cale, czyli co 14,4018 m, zawiązano węzeł. Jeden marynarz trzymał odwijającą się linkę, a drugi odmierzał 28 sekund klepsydrą, i liczba węzłów, które przeszły przez palce, dawała prędkość[9]. Odstęp 14,4018 m pokonany w 28 s daje prędkość ok. 0,514 m/s, czyli prawie dokładnie jeden dzisiejszy węzeł (ok. 0,5144 m/s).

Węzeł admiralicji liczy się od mili admiralicji, czyli brytyjskiej mili morskiej o długości 6 080 stóp, której Wielka Brytania używała do 1970 roku[10]. Taki węzeł to ok. 1,85318 km/h, więc różni się od dzisiejszego o niecałą jedną tysięczną.

Węzeł amerykański liczy się od dawnej mili morskiej Stanów Zjednoczonych o długości 1 853,248 m[11]. Używano jej do 1954 roku, kiedy USA przyjęły międzynarodową milę morską[12]. Taki węzeł to dokładnie 1,853248 km/h.

Liczba Macha to stosunek prędkości samolotu albo przepływu do prędkości dźwięku w tym samym powietrzu, więc formalnie nie jest jednostką, tylko liczbą bez wymiaru. Dlatego zapis M = 1 czyta się „Mach jeden”, z liczbą po słowie Mach[13]. Przelicznik traktuje ją jak jednostkę, bo tak się jej używa w praktyce: Mach 2 to dwukrotność prędkości dźwięku.

Prędkość dźwięku rośnie z temperaturą powietrza, proporcjonalnie do pierwiastka z temperatury bezwzględnej[13]. Przelicznik liczy ją ze wzoru i stałych atmosfery wzorcowej USA z 1976 roku[14]. Przy 15 °C, czyli w atmosferze wzorcowej na poziomie morza, dźwięk ma ok. 340,294 m/s, więc Mach 1 to ok. 1 225,06 km/h. Od 11 do 20 km wysokości atmosfera wzorcowa ma stałą temperaturę −56,5 °C[14], a tam Mach 1 to tylko ok. 1 062,25 km/h.

Dlatego pod polami przelicznika pojawia się pole Temperatura powietrza dla liczby Macha. Gdy znasz temperaturę na wysokości lotu, wpisz ją tam, a wynik w liczbach Macha przeliczy się od razu. Linijka pod polami poda wtedy prędkość dźwięku, z której liczy przelicznik.

Tempo mówi, ile minut zajmuje pokonanie kilometra, więc jest odwrotnością prędkości: im szybciej biegniesz, tym mniej minut na kilometr. Prędkość w km/h dostaniesz, dzieląc 60 przez tempo w minutach. Tempo 5:00 min/km to 12 km/h, a 12 km/h na bieżni to 5:00 min/km.

Maraton ma 42 195 m[15], więc przy tempie 5:00 min/km trwa 3:30:59. Gdy plan treningowy podaje tempo na milę, przelicz je jednostką minuta na milę (tempo biegu): 5:00 min/km to ok. 8:03 min/mi.

Te same zasady dotyczą pływania i wioślarstwa, tylko odcinek jest krótszy. Pływacy liczą tempo na 100 m albo na 100 jardów, a na ergometrze wioślarskim podstawową miarą prędkości jest „split”, czyli czas w minutach i sekundach potrzebny na pokonanie 500 m[16]. Split 2:00 na 500 m to 15 km/h.

Skala Beauforta opisuje siłę wiatru w stopniach od 0 do 12. Przelicznik liczy stopień z prędkości w metrach na sekundę, według granic Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO)[17]. Te same granice i polskie nazwy stopni podaje Encyklopedia PWN: stopień 1 zaczyna się od 0,3 m/s, stopień 5 od 8,0 m/s, a stopień 12 od 32,7 m/s[18]. Granice mają jedno miejsce po przecinku, więc przelicznik zaokrągla prędkość do 0,1 m/s i pod wynikiem podaje stopień z jego nazwą. Wiatr 50 km/h to ok. 13,889 m/s, czyli po zaokrągleniu 13,9 m/s, więc przelicznik pokaże pod wynikiem linijkę „Wiatr o tej prędkości ma w skali Beauforta stopień 7: bardzo silny wiatr”.

Tabele w węzłach mają własne granice w pełnych węzłach. W tabeli brytyjskiej służby meteorologicznej Met Office stopień 5 zaczyna się od 17 węzłów[19]. Na styku stopni takie tabele mogą więc dać stopień sąsiedni: 16 węzłów to ok. 8,23 m/s, czyli w przeliczniku stopień 5, a w tabeli Met Office jeszcze stopień 4. Podobnie jest z kolumną km/h w tabeli PWN, która podaje pełne kilometry na godzinę: 12 km/h to ok. 3,33 m/s, więc przelicznik pokaże stopień 2, choć w tej tabeli 12 km/h należy już do stopnia 3[18].

Prędkość światła w próżni (c) wynosi dokładnie 299 792 458 m/s, czyli 299 792,458 km/s. Ta liczba jest dokładna z definicji od 1983 roku, gdy Generalna Konferencja Miar określiła metr jako drogę, którą światło przebywa w próżni w czasie 1/299 792 458 s[20]. W kilometrach na godzinę to ok. 1,079 mld km/h.

Jednostka astronomiczna na dobę to jednostka astronomiczna, czyli dokładnie 149 597 870 700 m[2], pokonana w ciągu doby. Odpowiada ok. 1 731,46 km/s.

Furlong na dwa tygodnie to żartobliwa jednostka z angielskiego układu „furlong, firkin, fortnight”. Odpowiada ok. 0,1663 mm/s, czyli niemal dokładnie centymetrowi na minutę: różnica jest mniejsza niż jedna czterechsetna[21].