Przelicznik jednostek wagi – sprawdź 150 jednostek

Wpisz liczbę w polu Konwertuj z i wybierz jej jednostkę z listy pod polem, a pod polem Konwertuj na wybierz jednostkę, na którą chcesz ją zamienić. Wynik pojawia się już podczas pisania. Działa to też w drugą stronę: gdy wpiszesz liczbę w polu Konwertuj na, przelicznik policzy wartość dla pierwszego pola.

Obie listy mają te same 150 jednostek podzielone na 28 grup. Na początku stoją jednostki najczęściej używane w Polsce, zaraz za nimi dawne miary polskie, rosyjskie i austriackie, jednostki jubilerów i aptekarzy oraz miary biblijne, a dalej jednostki metryczne, imperialne, amerykańskie, astronomiczne i fizyczne, dawne miary innych krajów, jednostki azjatyckie i starożytne.

Jednostki nie musisz szukać na liście. Wpisz ją razem z liczbą, np. „5 funtów”, „20 deko” albo „3 uncje”, a przelicznik sam ustawi jednostkę przy polu i napisze pod nim, którą wybrał. Pole rozumie odmianę, więc „1,5 kilograma” i „5 ton” liczy tak samo jak kilogramy i tony.

Niektóre nazwy mają kilka odmian, bo w różnych krajach i epokach oznaczały inną masę. Gdy wpiszesz np. „3 kamienie”, przelicznik ustawi kamień (stone) i napisze pod polem, że ta nazwa ma kilka odmian, a inną wybierzesz z listy. Tak samo działają m.in. cetnar, łut, grzywna, gran, sykl i talent.

Wiele dawnych jednostek nie ma jednej wartości, bo wzorce się nie zachowały albo źródła podają różne masy. Gdy wybierzesz taką jednostkę, pod polami pojawi się linijka z wartością, z której liczymy, a gdy źródła się różnią, także z ich zakresem. Wynik ma wtedy tylko tyle cyfr, ile uzasadniają źródła.

Przycisk Kopiuj wynik kopiuje liczbę z pola Konwertuj na, a Wyczyść wszystko czyści oba pola.

Funt ma dokładnie 0,45359237 kg. Amerykański urząd miar NIST podaje tę wartość za ogłoszeniem w dzienniku urzędowym USA z 1 lipca 1959 roku[1]. Ta sama liczba stoi w brytyjskiej ustawie o miarach, według której uncja to szesnasta część funta, a kamień (stone) 14 funtów[2]. Dlatego uncja ma dokładnie 28,349523125 g, a kamień 6,35029318 kg.

W funtach podaje się masę w USA i Wielkiej Brytanii: na opakowaniach żywności, w przepisach kulinarnych, przy obciążeniach na siłowni i w specyfikacjach sprzętu. Masa ciała 180 funtów to 81,6466266 kg, a w drugą stronę 1 kg to ok. 2,20462 funta. W Wielkiej Brytanii masę ciała podaje się często w kamieniach i funtach, a kamień to jedyna z dawnych dużych jednostek brytyjskich, która przetrwała w codziennym użyciu[1]. Wpis „12 st 4” przelicznik czyta jako 12 kamieni i 4 funty, czyli 78,01788764 kg.

Funty na kilogramy zamienisz, mnożąc przez 0,45359237, a kilogramy na funty, dzieląc przez tę samą liczbę. Gotowe tabele dla pojedynczych par mają konwerter funtów na kilogramy, konwerter uncji na gramy i konwerter kamieni na kilogramy.

Podstawową jednostką masy w Międzynarodowym Układzie Jednostek Miar (SI) jest kilogram. Od 2019 roku jego definicja opiera się na stałej Plancka, której wartość ustalono na dokładnie 6,626 070 15 × 10⁻³⁴ J·s[3][4]. Wcześniej kilogram był równy masie międzynarodowego wzorca, a liczbę w nowej definicji dobrano tak, żeby kilogram się nie zmienił[3].

Kilogram to jedyna jednostka SI, której nazwa ma już przedrostek. Dlatego wielokrotności i podwielokrotności masy tworzy się od grama: jedna milionowa kilograma to miligram, a nie mikrokilogram[3]. Na liście stoją wszystkie jednostki od quectograma do quettagrama, także dekagram. W polskich sklepach dekagram nazywa się potocznie deko, więc „20 deko szynki” to 200 g, a 1 kg to 100 dag. Pole przyjmie zapis „20 deko”, „20 dag” i „20 dkg”.

Tona nie należy do układu SI, ale jest w Polsce legalną jednostką masy i ma 1 000 kg[4]. Przyjął ją Międzynarodowy Komitet Miar w 1879 roku[3]. Kwintal, czyli 100 kg, też jest spoza układu SI, a używają go tradycyjnie rolnicy[5]. Plon 60 kwintali z hektara to 6 t.

Masa mówi, ile materii ma ciało, a ciężar to siła, z jaką przyciąga je Ziemia. Na co dzień oba słowa znaczą to samo, dlatego mówimy o wadze w kilogramach, choć amerykański urząd miar zaleca mówić o masie zawsze, gdy chodzi o masę[1]. Ten przelicznik liczy masę, a siły w niutonach albo kilogramach-siła nie przyjmie.

Kilogram-siła (kgf, dawniej kilopond) to ciężar masy 1 kg przy normalnym przyspieszeniu ziemskim 9,806 65 m/s², czyli dokładnie 9,806 65 N[6]. Gdy wpiszesz w pole „10 kgf” albo „5 kN”, przelicznik napisze, że to jednostka innej wielkości niż masa.

Jubilerzy, mennice i apteki mają własne jednostki, a nazwa „uncja” oznacza w nich inną masę niż w kuchni. Uncja trojańska ma 31,1034768 g[2], czyli o ok. 10% więcej niż zwykła uncja. W uncjach trojańskich podaje się ceny złota, srebra i platyny. Unijna dyrektywa o jednostkach miar dopuszcza uncję jubilerską tylko w transakcjach metalami szlachetnymi i tylko w tych państwach, w których była legalna 21 kwietnia 1973 roku[7].

W tym samym układzie są też funt trojański, czyli 12 uncji[1], i pennyweight, czyli 24 grany[2]. Wielka Brytania zniosła funt trojański w 1879 roku i zostawiła tylko uncję z jej podziałami, a w USA funt trojański jest nadal legalny, choć prawie nieużywany[1]. Aptekarze dzielili uncję na 8 drachm, a drachmę na 3 skrupuły[2], dlatego na liście są drachma aptekarska i skrupuł aptekarski.

Karat, punkt i gran perłowy

Karat metryczny ma 0,2 g i jest w Polsce legalną jednostką masy kamieni szlachetnych[4]. Jego nazwa pochodzi od nasion szarańczynu, czyli chleba świętojańskiego, które na Bliskim Wschodzie służyły jako odważniki[8], a masę 0,2 g przyjęto później jako wzorzec[1]. Karat dzieli się na 100 punktów, więc brylant 50-punktowy to pół karata[9]. Masę pereł podaje się też w granach perłowych po ćwierć karata[10].

Ta sama nazwa „karat” oznacza też czystość złota, a to nie jest jednostka masy. Karat złota to 1/24 zawartości złota w stopie, więc złoto 24-karatowe jest czyste[8], a 18-karatowe ma 18/24, czyli 75% złota. Gdy wpiszesz w pole „18 karat”, przelicznik policzy 18 karatów masy, czyli 3,6 g.

Gran

Gran (grain) to najstarsza jednostka masy i najmniejsza w angielskich układach wag: pierwotnie było to ziarno pszenicy albo jęczmienia, którym ważono złoto i srebro[1]. Dziś ma 64,79891 mg, bo funt ma dokładnie 7 000 granów[1]. W granach podaje się masę pocisków i prochu, a łucznicy ważą w nich strzały[10]. Uncja trojańska ma 480 granów[1]. Przelicznik czyta „gr” jako gran, a konwerter granów na gramy ma gotową tabelę.

Brytyjska ustawa o miarach wylicza duże jednostki z funta: ćwierć cetnara (quarter) to 28 funtów, cetnar angielski (hundredweight) 112 funtów, a tona 2240 funtów[2]. W USA ta sama tona nazywa się toną długą (long ton), a zwykła tona amerykańska, tona krótka (short ton), ma 2 000 funtów[1]. Dlatego tona angielska (long ton) to 1 016,0469088 kg, a tona amerykańska (short ton) 907,18474 kg.

W USA i Kanadzie najczęściej używa się tony krótkiej, w Wielkiej Brytanii tony długiej, a w krajach z systemem metrycznym tony metrycznej[1]. Gdy w amerykańskim tekście stoi „5 tons”, chodzi zwykle o 4 535,9237 kg. W polu przelicznika „5 ton” oznacza tony metryczne, a tony i cetnary angielskie i amerykańskie wpiszesz z przymiotnikiem, np. „5 ton angielskich” czy „2 cetnary amerykańskie”, albo wybierzesz z listy. Skrót „cwt” pole czyta jako cetnar angielski i dopisze pod polem, że cetnar ma kilka odmian.

Slug to jednostka masy z brytyjskiego i amerykańskiego układu miar: masa, której siła jednego funta nadaje przyspieszenie jednej stopy na sekundę do kwadratu[11]. Ma ok. 14,5939 kg[6].

W Koronie podstawą wag był funt, który dzielił się na 2 grzywny i 32 łuty[12]. Konstytucja z 1565 roku ustaliła, że kamień ma 32 funty, a cetnar 5 kamieni, czyli 160 funtów[13][14]. Kamień staropolski ważył ok. 12,97 kg[13], cetnar ok. 64,8 kg[14], a łut ok. 12,66 g[12]. Przelicznik liczy funt staropolski (warszawski) jako ok. 405,2 g, więc 10 funtów staropolskich to ok. 4,052 kg.

Łut nie miał jednej wartości. Według Encyklopedii PWN w XVI wieku łut krakowski, jako szesnasta część grzywny krakowskiej, ważył 12,75 g, a łut liczony od grzywny kolońskiej 14,625 g[12]. Gdy wpiszesz np. „2 łuty”, przelicznik ustawi łut staropolski i pokaże pod polami zakres ze źródeł.

W Królestwie Polskim w latach 1819–1849 obowiązywały miary nowopolskie. Funt nowopolski miał 405,504 g[15], kamień 25 funtów, a cetnar 4 kamienie, czyli 100 funtów i ok. 40,55 kg[14]. Łut nowopolski ważył 12,672 g[12].

W XIX wieku w Europie używano cetnara celnego, czyli 100 funtów celnych po pół kilograma, razem ok. 50 kg[14]. Dlatego wpis „2 cetnary” daje w polu 100 kg, a cetnar staropolski i nowopolski wpiszesz z przymiotnikiem, np. „2 cetnary staropolskie”, albo wybierzesz z listy.

Po rozbiorach zaborcy wprowadzali na swoich ziemiach własne miary: rosyjskie, pruskie i austriackie[16]. W Królestwie Polskim miary nowopolskie zastąpiły w 1849 roku miary rosyjskie, choć w praktyce dawnych używano dalej[15]. Funt rosyjski miał 409,512 g i dzielił się na 32 łuty, 96 zołotników i 9 216 doli[17], a pud to 40 funtów, czyli ok. 16,38 kg[18]. Przelicznik liczy pud jako ok. 16,3805 kg, a berkowiec, czyli 10 pudów, jako ok. 163,805 kg.

Funt austriacki, liczony według wzorca wiedeńskiego, miał ok. 560 g[19], a cetnar wiedeński 100 funtów, czyli ok. 56 kg[20]. Funt pruski ważył do 1858 roku 467,711 g[17]. Jednostki metryczne weszły w zaborze pruskim w 1872 roku i w austriackim w 1876 roku, a w rosyjskim od 1875 roku można ich było używać obok dawnych[16]. W 1854 roku Niemiecki Związek Celny przyjął funt równy dokładnie 500 g, a w Niemczech słowo „Pfund” do dziś znaczy w sklepie pół kilograma[19]. Tak samo cetnar (Zentner) to w Niemczech 50 kg, a w Austrii i Szwajcarii 100 kg[21].

W Czechach staroczeski centnýř ważył 61,60 kg i dzielił się na 120 funtów (liber) po 0,513 kg[20]. Według tej samej pracy dawne centy ważyły w różnych krajach od ok. 40 do ok. 62 kg, a słowem „cent” Czesi nazywają też metryczny cent, czyli 100 kg[20].

We Francji przed systemem metrycznym podstawą był funt paryski (livre poids de marc), który ważył ok. 489,5 g i dzielił się na 16 uncji[22]. Przelicznik liczy go jako ok. 489,506 g, a mniejsze jednostki tego układu, uncja paryska (once), gros paryski i gran paryski (grain), wylicza z niego.

W Hiszpanii arroba to 25 funtów kastylijskich, czyli ok. 11,5 kg. W Kolumbii funtem (libra) nazywa się pół kilograma, więc arroba ma tam 12,5 kg[23]. W Portugalii i Brazylii arrobę zaokrąglono do 15 kg[24], a w Brazylii podaje się w niej masę bydła[23]. Gdy wpiszesz np. „3 arroby”, przelicznik ustawi arrobę kastylijską i napisze pod polem, że ta nazwa ma kilka odmian.

Każde większe miasto włoskie miało własny funt (libbra). W Wenecji używano dwóch funtów, lekkiego (libbra sottile) i ciężkiego (libbra grossa), a każdy dzielił się na 12 uncji[25]. Przelicznik liczy funt wenecki lekki (libbra sottile) jako ok. 301,23 g, a funt wenecki ciężki (libbra grossa) jako ok. 476,999 g.

Japońska ustawa o miarach z 1891 roku ustaliła kan na 3,75 kg, czyli dokładnie 1 000 momme[26]. Momme ma więc 3,75 g i do dziś służy jako jednostka w międzynarodowym handlu perłami[27].

W Chinach jin ma od 1929 roku pół kilograma i dzielił się wtedy na 16 liangów[28]. W 1959 roku rząd Chińskiej Republiki Ludowej nakazał dzielić go na 10 liangów[29], więc liang ma dziś 50 g, a na liście jest też liang (两, 1/16 jin). W Hongkongu obowiązuje catty równy 604,78982 g, a tael to jego szesnasta część[30]. Tael ma więc ok. 37,8 g.

W Indiach, Pakistanie, Bangladeszu i Nepalu sztabki złota sprzedaje się w tola, najczęściej po 10 tola. Tola ma 180 granów, czyli 11,6638038 g[31]. Na liście są też ser (seer) i maund, dawne indyjskie jednostki handlowe liczone od tola.

Masę planet i gwiazd astronomowie podają często w masach Ziemi, Jowisza albo Słońca. Według NASA Ziemia ma 5,9722 × 10²⁴ kg, Księżyc 7,346 × 10²² kg, a Słońce 1,9884 × 10³⁰ kg[32]. Słońce ma więc ok. 332 943 mas Ziemi, a Jowisz ok. 317,8.

Na drugim końcu skali stoi dalton, czyli jedna dwunasta masy atomu węgla ¹²C. Dalton i jednostka masy atomowej (u) to dwie nazwy tej samej jednostki, która ma 1,66053906892 × 10⁻²⁷ kg[3]. Na liście są też masy elektronu, protonu i neutronu z tabel CODATA 2022[33].

Babilończycy i Sumerowie liczyli 60 sykli w minie i 60 min w talencie[1]. Funt wywodzi się od miny starożytnych, a rzymski funt (libra) dzielił się na 12 uncji[1]. Przelicznik liczy funt rzymski (libra) jako ok. 329 g[34], a drachmę attycką, czyli setną część miny attyckiej, jako ok. 4,31 g[35]. W Egipcie ważono na debeny, a deben z Nowego Państwa miał ok. 91 g[36].

Podstawową jednostką wag w Biblii jest sykl (szekel). Odważniki znalezione przez archeologów ważą średnio ok. 11,3 g, z rozrzutem 11–13 g[37]. Księga Wyjścia mówi, że sykl to dwadzieścia ger, a pół sykla nazywa beką (Wj 30,13; Wj 38,26)[38]. Przelicznik liczy sykl biblijny jako ok. 11,3 g, a pod polami pokazuje zakres ze źródeł.

Talent miał 3 000 sykli, czyli ok. 34 kg[37]. Wynika to z Księgi Wyjścia: srebro od 603 550 mężczyzn po pół sykla dało sto talentów i 1 775 sykli (Wj 38,25–26)[38][39]. Złoto, które co rok dostarczano Salomonowi, ważyło według Pierwszej Księgi Królewskiej 666 talentów (1 Krl 10,14)[38], czyli ok. 22,6 t. Abraham odważył Efronowi 400 syklów srebra (Rdz 23,16)[38], czyli ok. 4,52 kg.

Mina miała w Palestynie 50 sykli, czyli ok. 565 g, a w Babilonii 60 sykli[37]. Polskie przekłady różnią się właśnie w tym miejscu. W Księdze Ezechiela Biblia Tysiąclecia liczy minę jako „dwadzieścia syklów, dwadzieścia pięć syklów i piętnaście syklów”, czyli 60 (Ez 45,12)[38], a Biblia Warszawska podaje, że „mina ma wynosić pięćdziesiąt sykli”[40]. Pięćdziesiąt sykli ma w tym wersecie grecki przekład Septuaginty[39]. Przelicznik liczy minę biblijną jako 50 sykli, czyli ok. 565 g.