Policz wskaźnik Flesch dla swojego tekstu

Wskaźnik Flesch mierzy, jak łatwo czyta się tekst. Rudolf Flesch opisał go w 1948 roku w artykule A new readability yardstick[1]. Wynik mieści się zwykle w skali od 0 do 100 i im jest wyższy, tym mniej wysiłku kosztuje czytanie.

Wzór korzysta z dwóch wielkości: średniej długości zdania w wyrazach i średniej liczby sylab w wyrazie. Obie da się policzyć bez rozumienia treści. Długie zdania i długie wyrazy obniżają wynik.

W 1975 roku J. Peter Kincaid przeliczył wzór tak, żeby wynik oznaczał liczbę lat nauki w amerykańskiej szkole[2]. Ta wersja nazywa się wzorem Flescha-Kincaida. W Polsce na podobnych cechach tekstu oparł swój wzór Walery Pisarek w 1969 roku: liczy on długość zdań i odsetek wyrazów czterosylabowych i dłuższych, tak jak indeks czytelności FOG[2].

Kalkulator wyżej podaje wynik razem z poziomem trudności, sylabami na słowo i nazwą użytej formuły. Formuła ma znaczenie, bo wzór Flescha powstał dla angielszczyzny, a polskie wyrazy mają więcej sylab.

Od 206,835 odejmij 1,015 razy średnią długość zdania i 66 razy średnią liczbę sylab na wyraz. Weźmy tekst „Krótkie zdania pomagają każdemu, kto czyta tekst na telefonie. Każdy akapit powinien odpowiadać na jedno pytanie, zanim zacznie się następny.” Ma 20 wyrazów w 2 zdaniach, czyli 10 wyrazów na zdanie, i 46 sylab. Długość zdań odejmuje 1,015 × 10, czyli 10,15. Długość wyrazów odejmuje 66 × 46 ÷ 20, czyli 151,8. Zostaje 44,9 punktu, poziom Trudny. Wzorem angielskim, z 84,6 przy sylabach, ten sam tekst dostałby zaledwie 2,1 punktu, czyli poziom Bardzo trudny.

Liczbę wyrazów i zdań poda Ci licznik słów i znaków, a podział wyrazu na sylaby licznik sylab. Kalkulator liczy wszystko w trakcie pisania: w panelu Wskaźnik Flesch pojawiają się Wynik Flesch, Poziom, Sylaby na słowo i Użyta formuła. Wynik pojawia się, gdy tekst ma co najmniej trzy wyrazy.

Flesch dobrał swoje liczby do angielszczyzny. Praca o czytelności polskich sprawozdań mówi wprost: „Wskaźnik Flescha został zaprojektowany jako narzędzie analizy tekstów w języku angielskim. Do tej pory nie został on przystosowany do potrzeb języka polskiego”[3]. Dlatego autorka pokazuje rachunek na tekście angielskim i konkluduje, że bez dostosowania do polszczyzny wskaźnika nie powinno się stosować do polskich sprawozdań.

Skalę różnicy zmierzyliśmy na wstępach 312 tych samych narzędzi, napisanych osobno w każdym z ośmiu języków. Polski wyraz ma w nich średnio 1,82 sylaby, a angielski 1,405. Wzór angielski daje polskim tekstom 39,5 punktu, a angielskim 73 punkty.

Dlatego przy polskim tekście podstawiamy współczynnik 66 zamiast 84,6. To jedyna liczba we wzorze, którą zmieniamy, i dobraliśmy ją tak, żeby ta sama treść dostawała po polsku tyle punktów co po angielsku. Przy tym współczynniku polskie wstępy dostają 73,3 punktu. To nasza kalibracja oparta na długości wyrazów, a nie badanie z udziałem czytelników, więc traktuj wynik jako wskazówkę przy redakcji.

Każda sylaba ma jedną samogłoskę: a, ą, e, ę, i, o, ó, u albo y. Litera i przed inną samogłoską zwykle tylko zmiękcza spółgłoskę, jak w wyrazie siostra, i nie tworzy osobnej sylaby. Przyimki w i z nie mają samogłoski, więc wymawia się je razem z następnym wyrazem i nie dostają własnej sylaby.

Zasady sprawdziliśmy na 3000 najczęstszych polskich wyrazów z napisów do filmów[4], porównując każdy z wymową w Wikisłowniku[5]. Przed poprawkami z 19 września 2026 roku kalkulator liczył dobrze 99,6 % wyrazów, a po nich 99,7 %. Wyraz klient ma dwie sylaby, bo wymawia się go [kli-jent], jak wyjaśnia w Poradni PWN prof. Mirosław Bańko[6].

Zdanie kończy się kropką, pytajnikiem, wykrzyknikiem albo końcem wiersza. Kropka po skrócie, takim jak np. czy dr hab., nie kończy zdania. Liczba oraz adres strony i e-mail liczą się jak jeden wyraz o jednej sylabie.

Word ma okno Statystyka czytelności, które otwiera się po sprawdzeniu pisowni i gramatyki. Włączysz je w menu Plik, Opcje, Sprawdzanie, zaznaczając Pokaż statystykę czytelności[13]. W Wordzie dla Microsoft 365 z bieżącego kanału droga prowadzi przez Narzędzia główne, Redaktor i Statystyki dokumentów.

Dla polskiego tekstu okno nie podaje jednak wyniku Flescha. W naszym teście w Wordzie 2016 z 19 września 2026 roku pokazało dla dwóch zdań same liczby: 2 zdania, 10 wyrazów, 62 znaki i średnią długość zdania 5. Pomoc Microsoftu wyjaśnia, że dla niektórych języków europejskich Word pokazuje tylko liczby i średnie, bez czytelności[13].

Wtyczka Yoast SEO do WordPressa liczy wskaźnik Flescha dla ośmiu języków i polskiego wśród nich nie ma[14]. Wynik dla polskiego tekstu dostaniesz więc w kalkulatorze wyżej.

Przy polskim współczynniku każdy wyraz więcej w zdaniu odejmuje 1,015 punktu, a każda sylaba więcej w wyrazie 66 punktów. Obie rzeczy się liczą, co widać na dwóch wierszach tabeli fragmentów.

Notka prasowa ma jedno zdanie na 19 wyrazów, a akapit z bloga średnio 10 wyrazów na zdanie. Dłuższe zdanie odbiera notce 9,1 punktu. Notka ma jednak krótsze wyrazy, co dodaje jej 30,2 punktu, więc ostatecznie wypada o 21,1 punktu lepiej od akapitu.

Zacznij od rozbicia zdań, które łączą kilka myśli, a potem wymień długie wyrazy: „przeprowadzić weryfikację” na „sprawdzić”, „dokonać zgłoszenia” na „zgłosić”. Ile sylab ma zamiennik, pokaże licznik sylab.

Według tabeli Flescha przedział od 60 do 70 punktów to poziom Standardowy, odpowiadający 8. i 9. klasie szkoły amerykańskiej[7]. Tekst na stronę firmową, do sklepu albo na blog trafia do odbiorcy o nieznanym wykształceniu, więc celuj w 60 i więcej, a przy prostych instrukcjach w 70.

Dla porównania: wstępy narzędzi w tym serwisie dostają po polsku średnio 73,3 punktu. Proza tej strony dostaje w tym samym kalkulatorze 64,2 punktu przy 1,94 sylaby na wyraz.

Tekst specjalistyczny może zejść niżej, bo jego czytelnik przyszedł po szczegóły i przyjmie dłuższe zdanie. Tę samą trudność w latach nauki pokaże indeks czytelności FOG, a długość lektury kalkulator czasu czytania.

Wyniki wzoru Flescha-Kincaida i wzoru Gunninga porównano z testem luk, w którym czytelnik uzupełnia co piąty usunięty wyraz. Współczynnik korelacji wyniósł 0,91[2].

Nie każde badanie daje tak dobry wynik. Autorki czeskiej adaptacji nie znalazły związku między wynikiem a tym, jak czytelnicy zrozumieli przepisane wersje tych samych tekstów[7]. Wzór widzi tylko długość zdań i wyrazów, więc nie oceni, czy czytelnik zna słownictwo i czy myśli układają się w logiczny ciąg.

Traktuj wynik jako wskazówkę, które fragmenty warto przepisać, a potem przeczytaj je oczami swojego czytelnika.